• Recensie Agnes Annes – Baarnsche Courant)
• Reacties van publiek en betrokkenen
• Video item gemaakt door Robert Smeekes op BaarnTV / RTVEemland1
• Video item gemaakt door Robert Smeekes [lange versie]

TERUGBLIK

met foto’s van Peter Putters (Nozem)

Zondag 26 april stonden de Mysteriespelen in het teken van KONING GORILLA. Koningsdag, maar dan anders. We beleefden deze middag vol manke groef & kreupelrijm en legendarische geschiedenis. Bovendien enkele bijzondere vuurdoopsels: Myrle Kloens trad voor het voetlicht op haar ‘draconische’ basgitaar; turbodichter Merel Steinweg en Stormvogel hadden een onvoorbereide edoch synergetische ontmoeting; en de jonge Eli Repko stal de show met zijn Novation synthesizer. 

Het concert begon zoals aangekondigd om 15.00 u. De band groepeerde zich rondom een oude banier van de Drakenburg, en werd door leider Stormvogel -die weer was ingebouwd met piano, een Casiotone 405 orgel en enkele monofone Korg-synthesizers-, voorgesteld aan het publiek. Remko Smid op EWI en bariton saxofoon, Arno van Nieuwenhuize op drums en Myrle Kloens op haar VOX Starstream basgitaar.

Er werd geopend met ‘Karbon’, een jazzy 9/4 waarbij spoken word wordt afgewisseld met een melodie, vertolkt op synthesizer en baritonsax. Het liedje, zoals Storm het noemde, is in de D.G.Kerk inmiddels bekend als ‘Ransuil’ en werd net als tijdens eerdere edities luidkeels meegezongen door de aanwezige liefhebbers en fijnproevers.

Vervolgens wijdde de band zich aan een samengestelde medley van Stormvogel’s Drakenburger Concerto’s. Dit werk is een ‘modulaire compositie’, opgebouwd uit ostinate polyritmische modules, die in steeds wisselende volgorde kunnen worden uitgevoerd. Deze keer werden deinende Balkan-ritmes (in 13) afgewisseld met jazzrock-grooves ala Soft Machine. Daaroverheen speelde de digitale rietblazer Remko Smid samen met Stormvogel op synthesizer, complexe unisono specials, meestens in octatonische tonaliteiten. Kortom: een intellectuele exercitie van jewelste, desalniettemin als geheel energiek, voor z’n raap en ongekunsteld. Waar het dreigde te ontsporen wist Stormvogel met doortastende maatregelen de band weer in het gareel te krijgen. Kan allemaal tijdens de Mysteriespelen. Het publiek, bestaande uit enkele dozijnen liefhebbers en fijnproevers, alsmede kritische kenners, liet zich gewillig meeslepen door het synergetische geweld. Tot verrassing van alle betrokkenen, trok Stormvogel alle aandacht naar zich toe met een solo improvisatie op zijn Casiotone en Korgs, getiteld Honger #7, uitgaande van octanische patronen; muziek die het midden hield tussen hedendaagse muziek en Electronic Vintage.

Er werd vervolgd met enkele gedichten uit de bundel ‘Pijn Pijn en ander Kreupel Rijm’, waaronder natuurlijk het onvermijdelijke 7/4 repeteerdicht ‘Ik heb ’t vaak als ik door een deur ga…’ (van de trap en de gang), maar ook nieuwe versjes. Stormvogel sleurde zijn stemgeluid door een oude effect-machine, wat voor verrassende effecten zorgde. Remko Smid verruilde zijn EWI weer tijdelijk voor de baritonsax en gaf een solo waar de vonken vanaf vlogen. De eerste set werd afgerond met het tweede deel van Drakenburger Concerto, met behalve de maatsoorten 5/8, 7/8, 6/4 en zelfs enkele 4/4 (!), tenslotte toch weer de geliefde 13/8. 

Na de pauze werd uit een ander vaatje getapt. Stormvogel begon met een uitvoerige vertelling over Willem III, bijgenaamd Koning Gorilla. Hij deed dit op zijn kenmerkende wijze, hak op de tak uitwijdend, maar steeds weer terugkerend bij de rode draad, vol spontane kwinkslagen, schijnbewegingen en bokkesprongen en uit het hoofd. Hij doorliep in twee richtingen de dynastie van de Oranjes, teruggaand in de tijd via de koningen Willem II en Willem I naar Napoleontische tijd, en tegelijk vanaf Willem I (dat is Willem van Oranje – de Vader des Vaderlands) naar stadhouder Willem III. De boel werd aangelengd met bizarre anecdotes, en aangedikte feiten, die het publiek zowel aan het lachen als aan het schrikken maakten. Over Koning Willem III, die werd afgeschilderd en afgepoetst als een brute dictator, die zich boven de wet waande. Hij had zijn vrouw koningin Sophie het leven zuur gemaakt, martelde zijn lakeien, vertoonde zich in het opbaar in adamskostuum, had tientallen bastaardkinderen en gooide zonder pardon zijn politieke tegenstanders in de bak, zoals de extreem linkse politicus en predikant Domela Nieuwenhuis (geen familie). Vanwege laatstgenoemd schandaal organiseerde men destijds een ‘groote monster meeting’, lees: protest tegen het dictatoriale bewind van Koning Gorilla.

“Voorwaar, voorwaar, hij was een bruut en een cultuurbarbaar,” aldus Storm Bakker na afloop, “maar de man heeft heus ook goede dingen gedaan, zoals bij de watersnoodramp in 1855, toen hij de harten van het volk stal met zijn persoonlijke betrokkenheid. Sindsdien werd hij overal onthaald met serenades.” Wat Bakker verzuimde te vertellen was dat de ramp werd veroorzaakt door een opstopping in de Rijn van kruiend ijs, waarna het water door de Grebbedijk brak en de Gelderse Vallei overspoelde. De overstroming teisterde Veenendeel en reikte voorbij Amersfoort tot aan de Zuiderzee. Er kwamen 13 mensen om het leven. Maar ja, er was zoveel te vertellen, dat hij het liet bij een laatste verzachtende verklaring van ’s mans misdaden: “Koning Gorilla was alcoholist, diabeet en had vermoedelijk last van syfilis. Ik denk dat ik mij daarom zo tot hem aangetrokken voel.”

Daarna speelde de band een deinende dans genaamd ‘De Koning Drinkt’, dat overkwam als een ‘work in progress’. In het midden reciteerde Stormvogel het bekrompen gedicht: “Koning Gorilla – hield van dikke billa”. Hij kon zich de rest klaarblijkelijk niet meer herinneren.

Vervolgens werd Merel Steinweg ten tonele genodigd. de Stadsdichter van Baarn, die ter plekke gedichten had geschreven, als procesverwerking van wat ze die dag in de D.G. Kerk had meegemaakt, en in feite nog aan het meemaken was. Het zijn derhalve gedichten die haar in de werkelijkheid achterhalen. Ze werd begeleid door Stormvogel op piano, die reageerde met klanken op haar woorden en zinnen. Het duo speelde volstrekt zonder voorbereiding, zonder voorbedachte rade. 

Na het geïnspireerde optreden van Merel was het de hoogste tijd voor de stersolist van de middag: Eli Repko (7 jaar) op zijn Novation synthesizer. Eli is een fan van Kraftwerk en ontmoette Stormvogel in de Paleistuin van Soestdijk tijdens het concert van het Duitse fenomeen- waarbij het idee ontstond om eens samen op te treden met een motoric beat nummer. Het werd ‘I Am Riding On My Motor’, het allereerste liedje uit het repertoire van Stormvogel (die destijds in 1979 zelf nog een jochie was), met tekst van zijn zuster Márjan.

Eli stond niet alleen zijn mannetje, hij stal de show met vlot akkoordenwerk en daar bovenop neen mooie solo, uit mondend in een verlossende Majeur arpeggio. Hij genoot zichtbaar van het momentum, optreden met zijn meester Storm en zijn professionals, ten overstaan van het publiek en zijn familie. Tijdens het toegift Tranceformers, een 27/8 ostinate groove – die na verloop van tijd tot hoge snelheid werd opgedreven door Kloens en Van Nieuwenhuize, trok hij alle registers open: het regende 10 minuten lang synthesizer sweeps, atonale klanken, filter effecten en oorverdovende white noise. Voorwaar: een ‘Groote Monster Meeting’ die de aanwezigen nog lange tijd zal heugen.

• Recensie Agnes Annes
• Reacties van publiek en betrokkenen

Zondag 26 april 15.00-17.00u (deur 14.30)
Mysteriespelen in de D.G.Kerk Baarn
GROOTE MONSTER MEETING
KONING GORILLA
‘Manke Groefs & Kreupelrijm’
Stormvogel | Myrle Kloens | Arno van Nieuwenhuize
Remko Smid Stahlhosen – elektrisch wind instrument
Merel Steinweg – stadsdichter van Baarn
Eli Repko (7) – synthesizer

Koningsdag, maar dan anders. De Mysteriespelen van zondag 26 april 2026 staan in het teken van Koning Gorilla, de meest controversiële vorst uit de geschiedenis van de Oranje-dynastie. Willem Alexander Paul Frederik Lodewijk (*1817), zoon van Willem II en Anna Palowna, zwaaide als Willem III der Nederlanden in het midden van de 19de eeuw met weinig succes de scepter over Nederland, en wist door zijn schandelijke levensstijl de jonge monarchie bijkans in de kiem te smoren. Het volk smulde van de wilde verhalen, maar het hof en de elite waren hem liever kwijt dan rijk. 

Beleef een middag met onthullende vertellingen, opgeluisterd door toepasselijke jazzbarock poetry (manke groefs en kreupelrijm), uitgevoerd door Stormvogel (toetsen/stem), Myrle Kloens (basgitaar), Arno van Nieuwenhuize (drums) en solist Remko Smid Stahlhosen (elektrisch wind instrument). Speciale gasten zijn bovendien turbodichter Merel Steinweg, sinds 2025 (stadsdichter van Baarn) en Eli Repko (7) op synthesizer.

TICKETS

Vrienden van de Mysteriespelen (d.w.z. die al eerder getuigen waren) kunnen korting aanvragen 20%) via een email aan mysteriespelen@gmail.com Deze actie loopt tot 15 april en is i.v.m. de beschikbare ruimte qua aantallen beperkt! Mensen tot 18 jaar wordt eveneens korting geboden. Deze kan worden aangevraagd via een email aan mysteriespelen@gmail.com

Eli Repko
Eli werd geboren in Soest in 2019, maar woont inmiddels in Baarn. Hij is geïnspireerd door de de legendarische band Kraftwerk. Vorig jaar bezocht de jongen het Duitse fenomeen in de Tuin van Paleis Soestdijk. Daar ontmoette hij Stormvogel, een vriend van zijn ouders, die net als hij van kindsbeen af gebiologeerd is door synthesizers. Het zorgde voor een bijzondere klik. Stormvogel knikt. “We zijn wat dat betreft geestverwanten, maar ook een beetje buitenbeentjes. Men denkt bij synthesizers vaak aan het digitale gedoe vanaf de jaren 80, maar de geschiedenis van de elektronische muziek gaat veel verder terug. Het idioom schurkt aan tegen naoorlogse toonkunst, zoals musique concrète en minimal music. Vooral in Duitsland en Frankrijk, maar ook in Nederland, waar die stroming vervat werd onder de naam Electronic Vintage Music. Het begon nog veel langer geleden, met componisten als Varese, Hindemith en de futurist Russolo met zijn ‘intonarumori,’ dat wil zeggen: lawaaimachines.”

“Toen uitvinder Robert Moog de Theremin wist te vangen in een keyboard, werd de moderne analoge synthesizer geboren,” vervolgt Stormvogel, nadat hij zijn analoge KORG MS10 op schoot heeft genomen. “Omarmd door toetsenisten in ProgRock werd de synthesizer een geliefd instrument, denk aan Keith Emerson en Rick Wakeman. Maar in jazz ligt het nog steeds gevoelig, ondanks de geniale toepassing door artiesten als Herbie Hancock, Chick Corea, Jan Hammer en Joe Zawinul, die de synthesizer als solostem in zetten bovenop de elektrische Fender Rhodes piano. In Nederland had je Rob van den Broeck, Jasper van ’t Hof, Rob Franken en Jan Huydts. Allemaal helden van mij!”

Hij lacht en laat zijn Korgje een beetje knorren door aan het Voltage Controlled Lowpass Filter te draaien. “Traditionele jazzliefhebbers zweren echter bij sax, trompet, akoestische piano en contrabas. Wanneer er elektronische sounds worden opgewekt, rent men gillend weg. Ik zelf vind het het mooiste instrument wat er is, dichtst bij de menselijke stem, dichtst bij het hart.” De kleine Eli knikt, al gaat het hem meer om de typische sounds en motoric beats van kling-klang-kultur uit Düsseldorf. Als voorbeeld brengt hij op zijn Nova-synthesizer de kenmerkende kwartenstapeling van ‘Trans Europe Express’ ten gehore.Dat belooft wat voor 26 april!

TICKETS

KONING GORILLA
VIDEO > Koning Gorilla in Theater de Speeldoos (nov 2025)

Koning Gorilla
Koning Willem III (*1817-†1890) dankt zijn bijnaam Gorilla aan zijn grillige karakter en onbeheerste driftbuien, zijn vrijpostigheid en losbandigheid, zijn culturele onbeschaafdheid, drankmisbruik en ruwe omgang met dames en hovelingen. Intimi noemden hem wel “zijn eigen grootste vijand”… Bovendien lapte hij de grondwet van 1848 regelmatig aan zijn laars, bijvoorbeeld door de kritische socialist Ferdinand Domela Nieuwenhuis wegens majesteitsschennis in de gevangenis te werpen. In Amsterdam werden Groote Monster Meetings georganiseerd, protesten tegen de dictator Koning Gorilla.

Koning Gorilla hield er talloze maîtresses op na, waaronder de Franse operazangeres Émilie Ambre en het Amerikaans-Franse barmeisje Eliza Musard, die via de koninklijke klamme lappen konden uitgroeien tot de rijkste vrouwen van Europa. Koning Gorilla overleefde zijn drie zoons en verstootte hun moeder, (de mooie, erudiete en spirituele koningin Sophie), om vervolgens te huwen met de 41 jaar jongere prinses Emma, waarmee hij de Oranje-dynastie voor uitsterven behoedde. Zowel Sophie als Emma waren bloedverwanten van Gorilla, maar dat deerde niemand. Sterker nog: het was in die tijd in adellijke en koninklijke kringen schering en inslag om binnen de eigen familie te trouwen en de dynastieke banden te versterken. 

De Koning stierf in 1890 op Paleis het Loo, geestelijk verward en gekweld door ondraaglijke lichamelijke pijnen. Vele geheimen nam hij mee in het graf, voer voor omstreden theorieën tot op de dag van vandaag.

_________________________________________________

26 april 2026 | 15.00 – 17.00 uur (deur 14.30 – 17.30 uur)
D.G.Kerk, Eemnesserweg 63B, Baarn
Tickets uitsluitend online verkrijgbaar via TICKETS
Drankjes zijn bij de entreeprijs inbegrepen