TERUGBLIK

Laatste Mysteriespelen van 2025: Jazz aan de Amer met John Engels

van onze redactie
foto’s: Peter Putters

De laatste zondag van het jaar (28/12/25) was de legendarische drummer John Engels (90) te gast bij Mysteriespelen in de kleinste kerk van Eemland. Gedurende zijn lange carrière speelde hij met de sterren uit de (inter)nationale jazz, waaronder Pia Beck, Louis van Dijk, Boy Edgar, Ben Webster, Toots Thielemans, Ray Brown, Stan Getz, Dizzy Gillespie, Joe Zawinul en Chet Baker. Hij won vele prijzen (Bird, Boy Edgar, Lifetime Edison) en geldt onder de kenners als ”de beste jazzdrummer van de Benelux sinds de jaren 50”. Zijn gevleugelde uitspraak “Hé Vogel, wanneer spelen we weer?” was in de D.G.Kerk wel erg toepasselijk: Hij trof daar Stormvogel (piano) en Peter Lieberom (sax), en bovendien zijn Noorse speelkameraad Thomas Winther Andersen op de bas. Ook zijn gezellin Liz Horvath schoof aan om twee nummers te zingen.

Amer Award voor Agnes Annes
De laatste zondag van het jaar stond bovendien in het teken van de uitreiking van de Amer Award: een eerbetoon aan een culturele Eemlander ‘die zich voortdurend onderscheidt, maar zelden onderscheiden wordt’. In het verleden viel deze eer te beurt aan de fameuze jazz-iconen Rob van den Broeck, Cees Schrama, Tony Vos, alsmede regionale jazz-zeloten Semmy Prinsen (Artishock) en Stormvogel (Jazz aan de Amer). Eind 2024 kregen Annette Alberts (Witte Kerkje), Eddy van de Weerd (Cultureel Festival) en vocaliste Gaby Kaihatu tijdens Festival de Muzen een Gouden Fazantje opgespeld door de Baarnse burgemeester Mark Roëll.

Dit jaar werd de markante Baarnse Agnes Annes opgenomen in de imaginaire Orde van de Gouden Fazant. De gepensioneerde zangeres (o.a. Nederlandse Bachvereniging) is lekenvoorganger in de D.G.Kerk, en zet zich onvermoeibaar in voor de cultuur en oecumene in Baarn. Het eerbetoon aan Agnes Annes was in wezen ook een postuum eerbetoon aan haar in 2022 overleden echtgenoot Gerco Schaap, een vooraanstaande figuur in de Nederlandse orgelwereld en boezemvriend van John Engels. Met een concert van John Engels in haar D.G.Kerk, en een verrassingsoptreden van Liz Horvath, ging een droom voor Agnes in vervulling.

Agnes Annes Amer Award 2025 Jazz aan de Amer in de D.G.Kerk te Baarn 28/12 | foto Peter Putters
setlist en soep in de consistorie van de D.G.Kerk | Jazz aan de Amer 28/12 | foto Peter Putters
v.l.n.r. Stormvogel, Thomas Winther Andersen, Peter Lieberom en John Engels

Jazz-standards
Van tevoren was in de consistorie onder het genot van een kommetje soep van Agnes, een lijst met nummers samengesteld en op volgorde gelegd: bekende Jazz-standards en een eigen nummer van Stormvogel, “van toen hij 16 was”. De oude maestro benadrukte dat er op de ritmes en tempi moest worden gelet, zodat er niet twee ballads achter elkaar zouden klinken, of twee medium swing enzovoort. Iets over drie werd er afgetrapt. Er was even gewacht op bezoekers die verlaat waren door een auto-ongeluk. Er sloop nog iemand rond de kerk, die kennelijk niet begrepen had dat tickets uitsluitend online verkrijgbaar zijn.

Na de Amer Award was het tijd voor live muziek. In zijn aankondiging benadrukte gastheer Stormvogel dat je sneller klaar bent door de grootheden te noemen met wie hij níet het podium gedeeld heeft. John Engels knikte bij alle namen die aan hem werden opgehangen, van Joe Zawinul tot Sam Jones, Toots Thielemans en Pia Beck tot Stan Getz, Louis van Dijk en Ramses, Dizzy Gillespie, Ron Carter en ga zo maar door. En nu, tijdens de Eemlandse Mysteriespelen, was het voor de eerste keer dat Stormvogel en Lieberom met de maestro mochten sparren.

BEZIE DE VOLLEDIGE FOTOREPORTAGE VAN ONZE FOTOGRAAF PETER PUTTERS

John Engels in de D.G.Kerk Baarn | Jazz aan de Amer 28/12 | foto Peter Putters

Het concert begon met een drumsolo, als ode aan Agnes, die zich ontpopte als de bekende jazz-standard Just Friends, een hit in de jaren 30 geschreven door John Klenner en Sam M. Lewis. Vele artiesten voerden het nummer uit, waaronder Frank Sinatra, Ella Fitzgerald en Nat King Cole, maar het werd vooral bekend door de nasale vertolking van trompettist/zanger Chet Baker, met wie John Engels lange tijd op tournee was. De oude meester had er schik in en bewees van begin tot eind het swingen niet verleerd te zijn. Dan weer speelde hij met kwasten, dan weer met stokken of mallets, vaak ook met zijn handen: dan legde hij de ene met gespreide vingers op het drumvel en ‘riste’ daar met zijn andere overheen. Tijdens een drumsolo in Night in Tunisia ging hij met zijn stokken pardoes door het vel van zijn kleine tom. Het hinderde hem niet; integendeel: hij maakte er iets van, als was het een reusachtige foekepot.

Jazz aan de Amer 28/12 | foto Peter Putters

Gaandeweg kwamen de heren meer en meer op gang. Dit leidde tot gedurfd samenspel, in stukken als Softly as in a Morning Sunrise, Alone Together en How Deep is the Ocean. Met zijn zuivere spel loodste de Noorse contrabassist Thomas Andersen de troepen intussen geconcentreerd en vastberaden door de branding. Zijn duet met Engels (Melancholy Baby) was indrukwekkend, frivool en dynamisch. Tenor saxofonist Lieberom pakte stevig uit met Cedar’s blues en Tenor Madness, terwijl pianist Stormvogel opbloeide in de modale passages van Nardis en Alone Together – en natuurlijk zijn eigen jazzwalz One for Jacques, die Engels begeleidde alsof hij jaar in jaar uit nooit anders had gedaan. Met de ballad Goodbye bracht het kwartet alle gemoederen tot bedaren. Opgezet met sobere pianoklanken, werd het stuk breekbaar en eerlijk gespeeld, melancholisch doch troostend. De aimabele Liz Horvath voegde zich tweemaal bij het kwartet en zong Nature Boy en als toegift What a Wonderful World, dat spontaan werd meegezongen door het publiek. Het zorgde voor een glanzende glimlach op het gezicht van haar gade, de oude Engels, die evenwel niet terugdeinsde om de band nog een laatste keer op te jutten met hemiolen en capriolen.

Liz Horvath zingt tijdens Jazz aan de Amer 28/12 | foto Peter Putters
Liz Horvath , Thomas W. Andersen en John Engels | Jazz aan de Amer 28/12 | foto Peter Putters

Nardis
In tegenstelling tot gewoonlijk hield Stormvogel zijn aankondigen bondig en beperkt. Sommige aanwezigen vonden dat jammer, anderen waren juist blij dat er vooral noten werden gekraakt. Wel wijdde hij lang uit over het stuk Nardis, waarover onder kenners al sinds het ontstaan in 1958 wordt gediscussieerd wie de componist is, Miles Davis of Bill Evans. Hoewel de naam van de trompettist boven het stuk prijkt, menen kenners dat het eigenlijk uit de koker kwam van de pianist, die het talloze malen uitvoerde en het stuk zijn bekendheid gaf. Ook over de naam doen verschillende opvattingen de ronde. Onder de kenners circuleert het gerucht dat het gaat om een verbastering van “n’artist” door Evans. Bassist Thomas W. Andersen opteert dat het vernoemd is naar de reusachtige waterval Nardis bij de Val di Genova in Noord Italië. Anderen, waaronder Stormvogel, gaan voor de verwijzing Nardus (Jatamansi of Spikenard), ook wel Indiase Valeriaan genoemd, waarvan de etherische olie met de diepe, houtachtige geur wordt gebruikt in aromatherapie. Hij zette deze mening kracht bij door een uiteenzetting over ‘de onvervalste, zeer kostelijke Nardus’ waarmee Maria van Bethanië de voeten van Jezus zalfde, tot afschuw van Judas die penningmeester van de apostelen was. [Johannes Evangelie 12]

Er werd op verzoek van Engels aan een stuk gespeeld, zonder pauze. Tegen 17uur kwam het concert abrupt tot een einde (tevens op verzoek van de 90-jarige slagwerker zelf). Een paar aanwezigen snelden naar het toilet. Anderen namen nog een drankje. Er werden foto’s gemaakt en handen geschud. De aanwezigen verdrongen zich bij de oude maestro om hem van dichtbij te bewonderen. Er werd nog wat nagepraat, geknuffeld met Agnes Annes, om tenslotte op huis aan te gaan.

REACTIES